Eigen werk: uitsluitingen bij dekking en aansprakelijkheid

Kern: wat bedoelt men met “eigen werk: uitsluitingen”?

Bij veel verzekeringsdekkingen geldt het principe dat schade aan het “eigen werk” (het werk dat je uitvoert, (op)levert of in opdracht hebt gerealiseerd) niet of beperkt wordt vergoed. De achterliggende gedachte is dat de verzekering geen vervanging wordt van het herstel of de afwerking van je eigen prestatie. Daarom staan in polisvoorwaarden vaak uitsluitingen of beperkingen die zich richten op schade aan (delen van) het eigen resultaat.

De exacte reikwijdte hangt af van de formulering in de polis. In de praktijk komt het neer op een afbakening: je kunt wél verzekerd zijn voor aansprakelijkheid voor schade aan anderen of aan zaken die niet tot je eigen prestatie behoren, maar niet voor het “opnieuw doen” van wat jij als aannemer/uitvoerder hebt geleverd.

Hoe werkt de afbakening in de praktijk?

Een eerste stap is vaststellen wat in jouw situatie “eigen werk” is. Dat is doorgaans het deel van het project dat jij (onder eigen verantwoordelijkheid) tot stand hebt gebracht. Vervolgens kijkt men naar de aard van de schade:

Is de schade gericht op het werk zelf? Dan gaat het vaak om herstelkosten of kwaliteitsherstel binnen het eigen resultaat. Dit is precies het type schade waarvoor uitsluitingen veel voorkomen.
Is er schade aan iets anders dan het eigen resultaat? Dan beoordeelt men eerder de aansprakelijkheid voor gevolgschade. Denk bijvoorbeeld aan schade aan eigendommen van de opdrachtgever/bewoner of aan schade aan omliggende objecten die niet onder jouw eigen prestatie vallen.
Wat is de schadeoorzaak? Uitsluitingen zijn meestal gekoppeld aan het object waarop de schade ziet (het eigen werk) in plaats van alleen aan de oorzaak. Toch kan een omschrijving als “gevolg van” of “vermits” in de voorwaarden de toets beïnvloeden: men wil voorkomen dat je via een aansprakelijkheidsclaim feitelijk toch je eigen prestatie laat verzekeren.

Belangrijk: zelfs als je aansprakelijk bent, kan een polis alsnog een uitsluiting toepassen op het deel dat eigenlijk neerkomt op het herstellen/vernietigen van het eigen werk. Anders gezegd: aansprakelijkheid en dekking vallen niet automatisch samen.

Uitzonderingen en variaties: wanneer kan het tóch (deels) wél?

Polissen kunnen uitzonderingen kennen op het “eigen werk”-uitgangspunt. Dat gebeurt meestal op twee manieren:

Uitzondering op het objectniveau: bepaalde onderdelen of specifieke schadeomstandigheden worden toch gedekt.
Uitzondering op het gevolgkarakter: de polis kan schade aan andere zaken of personen anders behandelen dan schade aan het eigen resultaat.

Omdat polisvoorwaarden sterk verschillen per verzekeraar, is het essentieel om niet alleen te zoeken naar de woorden “eigen werk”, maar ook naar de omliggende definities en afbakeningen. Let daarbij op termen die vaak de doorslag geven, zoals definities van “werk”, “oplevering”, “herstelkosten”, “zaken waaraan wordt gewerkt” en formuleringen over gevolgschade.

Controlepunten om het oordeel goed te plaatsen

Gebruik de volgende controlepunten om jouw situatie logisch te toetsen aan “eigen werk: uitsluitingen”:

Markeer het object: welk deel van het project beschouw je als eigen werk (het door jou gerealiseerde resultaat of onderdelen daarvan)?
Markeer het schadeobject: waar zit de schade precies—aan het eigen werk zelf, of aan zaken/personen eromheen?
Bekijk de polisformulering: welke uitsluiting staat er in jouw voorwaarden, en staat er een relevante uitzondering of beperking bij?
Herleid de gevraagde kostenpost: gaat het in de claim vooral om herstel/verbetering van het eigen resultaat, of om vergoeding van schade aan derden/buiten het eigen werk?

Als je deze punten op papier zet, kun je vervolgens de polisvoorwaarden vergelijken met jouw casus. De uitkomst is niet alleen “wat je verzekert”, maar vooral “hoe de polis de afbakening maakt” tussen je prestatie (eigen werk) en schade aan anderen of andere zaken.