AVB contractuele aansprakelijkheid: wat het betekent en waar je op moet letten

Defin itie en kernidee

AVB (aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven) ziet in de basis op het vergoeden van schade wanneer iemand jou aansprakelijk stelt voor een schadeveroorzakende gebeurtenis. Bij “contractuele aansprakelijkheid” gaat het om aansprakelijkheid die voortkomt uit een overeenkomst (zoals een opdracht of leveringsovereenkomst) en niet primair uit een onrechtmatige daad.

Het kernpunt voor ondernemers is dat AVB niet automatisch “alles wat contractueel is” dekt. In veel polisconcepten wordt onderscheid gemaakt tussen aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad en aansprakelijkheid die ontstaat doordat je een contractuele verplichting niet nakomt. Of contractuele aansprakelijkheid onder jouw AVB valt, hangt daarom sterk af van de polisvoorwaarden en van de formulering van de dekking en uitsluitingen.

Eenvoudig model: grondslag van de claim

Om te bepalen of “AVB contractuele aansprakelijkheid” relevant is, werkt het het best in drie stappen.

Wat is de juridische grondslag van de claim?
- Gaat de ander uit van schade door onrechtmatig handelen (onrechtmatige daad)?
- Of gaat het om een verwijt van contractbreuk/wanprestatie (niet nakomen van afspraken)?
Welke schade wordt er precies geclaimd? De aard van de schade kan uitmaken voor de manier waarop een polis beoordeelt wat wel en niet onder dekking valt (bijvoorbeeld vermogensschade vs. zaak- en personenschade). Ook kan het gaan om vervolgschade die past bij de structuur van de overeenkomst.
Welke beperking of uitzondering geldt er in de polis? Polissen werken bijna altijd met uitsluitingen en soms met voorwaarden voor het soort aansprakelijkheid dat wél wordt gedekt. Denk hierbij aan begrenzingen rondom opzet, verzekerbaarheid van bepaalde risico’s en specifieke afspraken.

In de praktijk draait het dus zelden om het label “contractueel” op zichzelf; doorslaggevend is of de polis de betreffende vorm van aansprakelijkheid expliciet (of via een constructie) meeneemt.

Onderdelen en mogelijke uitzonderingen

Binnen het onderwerp “contractuele aansprakelijkheid” zijn er een paar terugkerende onderdelen die vaak bepalen of een claim kans maakt.

1) Contractbreuk (wanprestatie) vs. aansprakelijkheid als gevolg van een gebeurtenis Contractuele aansprakelijkheid wordt meestal geassocieerd met wanprestatie: je komt een verplichting uit de overeenkomst niet na. AVB is doorgaans ingericht om te reageren op aansprakelijkheid die voortvloeit uit schadeveroorzakende feiten, niet om een soort algemene “nakoming van contracten” te verzekeren. Daardoor kan een claim met een zuiver contractbreuk-karakter buiten beeld blijven.

2) Te vergaande garanties en afwijkende verplichtingen Soms bevatten overeenkomsten extra toezeggingen (garanties of resultaatsbepalingen) die verder gaan dan het normale zorgvuldigheidsniveau. Als een schade uitsluitend voortvloeit uit zo’n specifieke extra verplichting, kan dat invloed hebben op dekking. De reden is dat een verzekeraar meestal wil afbakenen welke risico’s verzekerbaar zijn.

3) Opschoning door uitsluitingen Ook als de claim “in het contract” ontstaat, kunnen polisuitsluitingen alsnog roet in het eten gooien. Veel voorkomende uitsluitingscategorieën in aansprakelijkheidsverzekeringen (zoals bij opzet) kunnen ertoe leiden dat er geen of beperkte dekking is.

4) Scope van de verzekerde hoedanigheid Als je meerdere activiteiten of rollen hebt (bijvoorbeeld als opdrachtgever, onderaannemer of leverancier), is het relevant of jouw AVB die hoedanigheid dekt. Een contractuele claim kan namelijk voortkomen uit een specifieke rol of activiteit.

Controlepunten voor toepassing

Je kunt de kans op dekking en het verloop van een claim beoordelen met een praktische checklist.

Bekijk de overeenkomst en de claimbrief op de grondslag
- Staat er dat de tegenpartij spreekt over contractbreuk/wanprestatie?
- Of koppelt de tegenpartij de schade aan een concrete gebeurtenis met verwijtbaar handelen?
Koppel de schade aan het polisbegrip
- Welke schade wordt geclaimd (zaken, personen, vermogensschade, vervolgschade)?
- Past die schade bij wat de polis als gedekte schadecategorie aanmerkt?
Onderzoek de polis op dekking én uitsluitingen voor contractuele aansprakelijkheid
- Staat contractuele aansprakelijkheid expliciet genoemd als gedekt (of ingeperkt)?
- Welke uitsluitingen beperken juist dit soort claims?
Let op de rol van “tussenkomst” in de keten Als jij schade veroorzaakt die via een contractuele keten leidt tot een claim, dan is het belangrijk onderscheid te maken tussen jouw (eventuele) fout en de contractuele doorwerking richting jouw leverancier/opdrachtgever.
Formuleer interne feiten consequent Zorg dat je feiten (wie deed wat, wanneer, welke schade, welke communicatie) aansluiten op de juridische grondslag die in de claim wordt gebruikt. Losse stellingen zoals “het staat in het contract” zijn vaak minder relevant dan de onderliggende verwijtbaarheid en schadeoorzaak.

Wanneer dit onderwerp je juist niet helpt

Soms is “AVB contractuele aansprakelijkheid” niet de meest verklarende route. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer een claim uitsluitend ziet op het niet leveren van een afgesproken prestatie, zonder dat de tegenpartij een schadeveroorzakende gebeurtenis met aansprakelijkheidsbasis onderbouwt zoals een onrechtmatige daad- of gebeurteniskarakter.

Ook kan het zijn dat jouw polis andere wegen biedt voor dekking (of juist strakker afbakent), waardoor alleen de term “contractueel” niet genoeg is om een uitkomst te voorspellen.

Je kunt het onderwerp het beste gebruiken als hulpmiddel om de grondslag en de polisafbakening te duiden. Daarmee voorkom je dat je discussieert over de verpakking (“contract”) in plaats van over de kern (welke aansprakelijkheid, welke schade, welke uitsluiting).